Stwardnienie rozsiane: fizjoterapia wiązała się z częstszą poprawą EDSS, lecz badanie nie dowodzi przyczynowości
W niemieckim rejestrze osób ze stwardnieniem rozsianym potwierdzona poprawa niesprawności występowała częściej u osób korzystających z ciągłej fizjoterapii przez co najmniej sześć miesięcy niż u dopasowanych osób bez fizjoterapii. W okresie obserwacji sięgającym ośmiu lat poprawę odnotowano u 16,3% osób z fizjoterapią i 11,1% bez niej (p=0,040). Jest to związek obserwacyjny po dopasowaniu grup, a nie wynik randomizowanego porównania, dlatego nie można przypisać całej różnicy działaniu fizjoterapii.
Analiza wykorzystała eksport Niemieckiego Rejestru SM z września 2025 r. Spośród 45 949 rekordów kryteria spełniło 1430 osób. Następnie 362 korzystające z fizjoterapii dopasowano do 362 bez niej. Potwierdzoną poprawę niesprawności definiowano jako zależną od poziomu wyjściowego zmianę w Expanded Disability Status Scale, czyli EDSS, utrzymującą się w ponownym pomiarze po co najmniej trzech miesiącach. W analizach podgrup sygnał był wyraźniejszy u osób z EDSS co najmniej 4 oraz w starszym wieku, ale takie wyniki mają charakter eksploracyjny.
Dlaczego to ważne
EDSS jest używana przede wszystkim do opisu niesprawności neurologicznej i w wyższych zakresach silnie zależy od chodzenia. Fizjoterapia może poprawić wykonanie zadania ruchowego bez zmiany aktywności zapalnej choroby, dlatego jej udział ma znaczenie dla interpretowania „potwierdzonej poprawy niesprawności” w rejestrach i badaniach leków modyfikujących przebieg SM. Wynik przypomina, że zmiana EDSS może odzwierciedlać zarówno przebieg choroby, jak i modyfikowalną funkcję.
Dopasowanie statystyczne zmniejsza różnice w znanych cechach, lecz nie usuwa czynników niezmierzonych. Osoby kierowane na fizjoterapię mogły różnić się motywacją, dostępem do opieki, rodzajem problemów ruchowych, aktywnością choroby lub intensywnością leczenia farmakologicznego. Częstotliwość i zawartość fizjoterapii nie zostały w abstrakcie scharakteryzowane tak, by wskazać skuteczny program. P=0,040 przy licznych analizach oraz podgrupy wymagają ostrożności, a wyższy odsetek nie określa, kto rzeczywiście odniesie korzyść.
Znaczenie dla praktyki
W długoterminowej opiece nad osobą z SM wynik wspiera dokumentowanie nie tylko samego faktu skierowania na fizjoterapię, lecz także czasu jej trwania, funkcjonalnego celu i zmian w domenach składających się na EDSS. U osoby z wynikiem co najmniej 4 szczególnie istotne mogą być pomiary chodu, transferów i tolerancji wysiłku, ponieważ właśnie te elementy mogą wpływać na klasyfikację niesprawności.
Przy interpretacji poprawy EDSS w dokumentacji lub badaniu farmakologicznym warto uwzględniać równoległą rehabilitację jako możliwy czynnik. Publikacja nie daje podstaw do przypisania konkretnej dawki ani do twierdzenia, że fizjoterapia zmienia biologiczny przebieg SM. Potrzebne są analizy z dokładniejszym opisem interwencji oraz badania prospektywne rozdzielające poprawę wykonania od zmian neurologicznych.
Otwórz źródło pierwotne