Program stylu życia w stwardnieniu rozsianym. Dwuletnia obserwacja pokazuje ograniczenia średniej poprawy

Publikacja Gravesteijn i współautorów ukazała się online 24 września 2026 roku i trafiła do numeru „Neurology” z 27 października. Badaniem objęto 659 osób ze stwardnieniem rozsianym. Średni wiek wynosił 46 lat, a 84% uczestników stanowiły kobiety. Program łączył dietę o charakterze śródziemnomorskim, aktywność fizyczną oraz zagadnienia snu i stresu. Po trzech miesiącach interwencji następowała 21-miesięczna faza podtrzymująca.

Głównym wynikiem był wpływ choroby na codzienne funkcjonowanie, oceniany skalą Multiple Sclerosis Impact Scale-29, czyli MSIS-29. Autorzy analizowali zmiany w czasie, uwzględniając również pomiar trzy miesiące przed rozpoczęciem interwencji.

Po programie korzystnie zmieniły się średnie wyniki fizycznej i psychologicznej części skali. Autorzy opisali je jednak jako niewielkie. Tylko około 4–7% uczestników uzyskało zmianę przekraczającą najmniejszą wykrywalną różnicę dla MSIS-29, czyli próg służący odróżnieniu indywidualnej zmiany od błędu pomiaru.

Ten próg nie jest tożsamy z najmniejszą poprawą ważną dla pacjenta. Pokazuje natomiast, dlaczego wynik średni dla dużej grupy wymaga osobnego zestawienia z tym, ilu uczestników uzyskało wyraźną zmianę własnego wyniku.

Badanie dotyczyło wieloskładnikowego programu. Nie izoluje efektu ćwiczeń ani diety, a brak równoległej grupy kontrolnej ogranicza wnioskowanie przyczynowe. Pomiar przed interwencją i modele statystyczne nie zastępują losowego porównania z innym postępowaniem.

Dla fizjoterapii istotne jest rozdzielenie deklarowanej aktywności, objawów i funkcjonowania. Poprawa jednego z tych obszarów nie potwierdza automatycznie zmiany pozostałych. Publikacja nie ustala skuteczniejszej dawki ćwiczeń ani nie dowodzi wpływu programu na postęp choroby.