GMA i HINE: rozpoznawanie wczesnego ryzyka zaburzeń neurologicznych

Stałe pomijanie jednej ręki przez niemowlę, mimo dobrego dostępu do zabawki, jest sygnałem wymagającym sprawdzenia szerszego obrazu rozwoju. Wczesna identyfikacja ryzyka mózgowego porażenia dziecięcego (MPD, CP) nie polega na odczytaniu pojedynczej cechy, lecz na połączeniu zachowania ruchowego z historią kliniczną oraz narzędziami właściwymi dla wieku. Celem jest dostatecznie szybkie skierowanie do oceny i wsparcia.

Do grup wymagających szczególnej uwagi należą dzieci po znaczącym uszkodzeniu mózgu w przebiegu wcześniactwa lub encefalopatii noworodkowej, a także niemowlęta z trwałą asymetrią i nieprawidłową jakością ruchu. Sam przebieg okołoporodowy nie przewiduje niezawodnie późniejszej funkcji. W określaniu wysokiego ryzyka istotna jest dysfunkcja ruchowa połączona z nieprawidłowym obrazowaniem albo odpowiednio obciążonym wywiadem.

Zalecenia Novak i współpracowników oraz ścieżka AACPDM rozróżniają ocenę przed i po około piątym miesiącu wieku korygowanego. W młodszym wieku szczególnie cenny jest General Movements Assessment (GMA) wraz z HINE i danymi neuroobrazowymi. Później większego znaczenia nabiera HINE, standaryzowany pomiar rozwoju i funkcji oraz MRI, jeżeli jest wskazane i możliwe. Dobór narzędzia wynika z tego, jakie zachowania rozwojowe można w danym okresie rzetelnie ocenić.

Zadaniem fizjoterapeuty jest opis konkretnych odstępstw i skierowanie do zespołu neurorozwojowego. Przy uzasadnionym wysokim ryzyku odpowiednie wsparcie może rozpocząć się jeszcze przed pełnym określeniem obrazu klinicznego. Rodzina powinna jednocześnie otrzymać jasne informacje o stopniu pewności oceny, kolejnych badaniach i terminie kontaktu.