Test Rysowania Zegara — CDT
Rubryka Sunderlanda (0–10) do oceny rysunku zegara — funkcje wzrokowo-przestrzenne, planowanie i pamięć proceduralna.
Test Rysowania Zegara jest krótką próbą wymagającą połączenia rozumienia polecenia, planowania, organizacji wzrokowo-przestrzennej, reprezentacji pojęciowej zegara i prawidłowego rozmieszczenia jego elementów. Skala Sunderland jest jednym z wielu systemów punktacji tego zadania.
Wynik nie rozpoznaje samodzielnie otępienia ani jego przyczyny.
Do czego służy?
Może być elementem krótkiego przesiewu poznawczego lub szerszego badania pacjenta z podejrzeniem zaburzeń poznawczych. Rysunek może dostarczyć informacji jakościowych, których nie widać w samej sumie punktów.
Jak rozumieć wynik?
W oryginalnej skali Sunderland wynik mieści się od 1 do 10 punktów:
- 10 punktów oznacza najlepsze wykonanie,
- 1 punkt oznacza próbę bardzo zdezorganizowaną, nieinterpretowalną albo brak możliwej do oceny reprezentacji zegara zgodnie z kryteriami systemu.
W części wtórnych opracowań spotyka się techniczny zapis 0–10. Jeżeli aplikacja dopuszcza 0, powinno ono być jasno opisane jako wartość techniczna, np. „brak wykonania / brak możliwości oceny”, ponieważ 0 nie jest klasycznym poziomem oryginalnej 10-stopniowej skali Sunderland.
Co ocenia Test Rysowania Zegara?
Wykonanie wymaga współpracy wielu procesów poznawczych:
- funkcji wzrokowo-przestrzennych,
- planowania i organizacji działania,
- rozumienia polecenia,
- pamięci semantycznej dotyczącej wyglądu zegara,
- kontroli wykonawczej,
- sprawności grafomotorycznej.
Nie jest więc testem jednej izolowanej funkcji poznawczej.
Jak interpretować zakres wyniku?
W oryginalnym badaniu Sunderland wyższe wyniki częściej występowały u osób bez otępienia, a niższe u pacjentów z chorobą Alzheimera. W literaturze spotyka się próg około 6 punktów, ale nie powinien być traktowany jako uniwersalna granica diagnostyczna.
Różne sposoby polecenia, podawana godzina, obecność gotowego okręgu i system punktacji mogą znacząco zmieniać wynik.
Co może obniżyć wynik niezależnie od otępienia?
- niedowład lub drżenie kończyny dominującej,
- zaburzenia widzenia,
- afazja lub niezrozumienie polecenia,
- niski poziom edukacji i mała znajomość zegara analogowego,
- majaczenie, zmęczenie i ból,
- zaburzenia wykonawcze o różnej etiologii,
- nieprawidłowo przeprowadzona próba.
Jak porównywać kolejne pomiary?
Należy używać tego samego wariantu instrukcji i tej samej skali punktacji. Nie wolno porównywać liczbowo wyniku Sunderland z wynikiem Rouleau, Shulmana, Watsona czy podpunktacją zegara w MoCA.
Powtarzanie identycznego zadania może wywołać efekt uczenia się.
Jak wykonać ocenę?
Najważniejsze ograniczenia
- Istnieje wiele różnych Testów Rysowania Zegara.
- Wyniki z różnych rubryk nie są zamienne.
- Test zależy od sprawności wzrokowej i ruchowej.
- Prawidłowy zegar nie wyklucza łagodnych zaburzeń poznawczych.
- Nieprawidłowy zegar nie określa etiologii zaburzenia.
Jak liczony jest wynik?
Dla oryginalnej skali Sunderland:
wynik = kategoria od 1 do 10, gdzie wyższa wartość oznacza lepsze wykonanie
Jeżeli interfejs FizjoEvidence pozostawia wartość 0, powinna ona być wyraźnie oddzielona od klasycznej punktacji i oznaczać brak ważnego wyniku, a nie najniższy stopień oryginalnej skali.
Źródła naukowe i konsorcja
- Sunderland T i wsp. Clock Drawing in Alzheimer's Disease: a novel measure of dementia severity.
- Przeglądy porównujące systemy punktacji Testu Rysowania Zegara.
Przed publikacją pełnej rubryki i przykładów rysunków należy sprawdzić status prawny materiałów. Publiczny interpretator może bezpieczniej ograniczać się do wyniku przyznanego podczas prawidłowo przeprowadzonego badania.