Falls Efficacy Scale International — FES-I
Lęk przed upadkiem w 16 codziennych czynnościach (suma 16–64) z trzema poziomami obawy.
FES-I jest kwestionariuszem oceniającym stopień obawy przed upadkiem podczas codziennych aktywności. Nie mierzy bezpośrednio równowagi ani nie przewiduje samodzielnie, czy dana osoba rzeczywiście upadnie.
Do czego służy?
FES-I jest użyteczna w ocenie osób starszych oraz pacjentów z problemami równowagi, po upadkach lub z ograniczeniem aktywności wynikającym z obawy przed kolejnym upadkiem.
Jak rozumieć wynik?
Pełna FES-I obejmuje 16 aktywności. Każda jest oceniana w czterostopniowej skali, a suma mieści się w zakresie 16–64 punktów.
- niższy wynik oznacza mniejszą obawę przed upadkiem,
- wyższy wynik oznacza większą obawę.
Co ocenia FES-I?
Skala obejmuje obawę związaną z wykonywaniem typowych czynności w domu i poza nim. Dzięki temu może wykazać, że pacjent ogranicza aktywność nie tylko z powodu obiektywnego deficytu, ale także ze względu na brak poczucia bezpieczeństwa.
Jak interpretować zakres wyniku?
Często stosowany orientacyjny podział pełnej wersji to:
- 16–19 punktów — mała obawa,
- 20–27 punktów — umiarkowana obawa,
- 28–64 punkty — duża obawa.
Kategorie nie są diagnozą ryzyka upadku. Osoba z wysoką obawą może być ostrożna mimo dobrej sprawności, a osoba z małą obawą może przeceniać swoje możliwości.
Co może wpłynąć na wynik?
Jak porównywać kolejne pomiary?
Warto zestawiać wynik FES-I z historią rzeczywistych upadków i testami funkcjonalnymi. Spadek obawy jest korzystny wtedy, gdy towarzyszy mu bezpieczne zwiększenie aktywności, a nie jedynie większa skłonność do podejmowania ryzyka.
Jak wykonać ocenę?
Najważniejsze ograniczenia
- FES-I mierzy obawę, a nie biomechaniczną równowagę.
- Nie zastępuje oceny przyczyn upadków.
- Wynik zależy od środowiska i aktywności osoby.
- Sam wynik nie decyduje o potrzebie sprzętu pomocniczego.
Jak liczony jest wynik?
FES-I = suma 16 odpowiedzi, 16–64
Przy niewielkiej liczbie brakujących odpowiedzi oficjalny protokół dopuszcza przeliczenie zgodnie z instrukcją narzędzia; przy większej liczbie braków wyniku nie należy obliczać.
Źródła naukowe i konsorcja
- Yardley L i wsp. Development and initial validation of the Falls Efficacy Scale-International.
- Prevention of Falls Network Europe / University of Manchester. FES-I scoring and guidance.
Pełną wersję skali należy wykorzystywać zgodnie z warunkami właściciela i właściwego tłumaczenia. Interpretator może ograniczać się do wyniku i jego znaczenia.