Reguła Ottawy — kostka i stopa
Ottawa Ankle and Foot Rules
Prezentacja kryteriów stosowanych w literaturze do oceny wskazań do RTG stawu skokowego i stopy.
Ottawa Ankle Rules pomagają zdecydować, u których pacjentów z ostrym urazem okolicy kostki lub śródstopia wskazane jest wykonanie radiogramu w kierunku złamania. Reguła nie rozpoznaje skręcenia i nie mówi, że uraz bez wskazania do RTG nie wymaga leczenia lub dalszej kontroli.
Do czego służy?
Celem jest zmniejszenie liczby niepotrzebnych radiogramów przy zachowaniu wysokiej czułości na istotne złamania w populacji, dla której regułę zwalidowano.
Jak rozumieć wynik?
Reguła rozdziela wskazania do zdjęcia stawu skokowego i stopy.
RTG okolicy kostek jest wskazane, gdy występuje ból w strefie kostkowej i co najmniej jedno z kryteriów:
- bolesność kostna na tylnej krawędzi lub szczycie kostki bocznej,
- bolesność kostna na tylnej krawędzi lub szczycie kostki przyśrodkowej,
- niemożność wykonania czterech kroków zarówno bezpośrednio po urazie, jak i podczas badania.
RTG stopy jest wskazane, gdy występuje ból śródstopia i co najmniej jedno z kryteriów:
- bolesność kostna podstawy V kości śródstopia,
- bolesność kostna kości łódkowatej,
- niemożność wykonania czterech kroków według zasad reguły.
Jak interpretować wynik dodatni?
Dodatnia reguła nie potwierdza złamania. Oznacza jedynie, że obrazowanie jest wskazane zgodnie z regułą.
Ujemna reguła oznacza, że ryzyko złamania wymagającego wykrycia radiograficznego jest małe w odpowiedniej populacji, ale nie wyklucza innych urazów tkanek miękkich ani wszystkich możliwych patologii.
Co może ograniczyć zastosowanie?
Jak wykonać ocenę?
Co zrobić mimo ujemnego wyniku?
Dalsza ocena jest potrzebna, jeżeli ból jest bardzo nasilony, objawy narastają, występuje deformacja, zaburzenie ukrwienia lub czucia, niemożność stopniowego obciążania mimo upływu czasu albo obraz kliniczny nie pasuje do prostego skręcenia.
Najważniejsze ograniczenia
- Reguła dotyczy decyzji o RTG, a nie całej diagnostyki urazu.
- Nie ocenia stopnia uszkodzenia więzadeł.
- Nie zastępuje badania naczyniowego i neurologicznego kończyny.
- Powinna być stosowana zgodnie z populacją i lokalnym protokołem.
Jak liczony jest wynik?
Nie ma sumy punktów.
RTG: tak, jeżeli odpowiednia strefa bólu i co najmniej jedno właściwe kryterium są obecne.
Źródła naukowe i konsorcja
- Stiell IG i wsp. Decision rules for the use of radiography in acute ankle injuries.
- Stiell IG i wsp. Implementation of the Ottawa Ankle Rules.
- American College of Radiology. Appropriateness Criteria for acute trauma to the ankle.