Skala Wellsa — zakrzepica żył głębokich
Wells score for DVT (klasyczna, trzystopniowa)
Prezentacja i obliczanie wyniku skali Wellsa dla zakrzepicy żył głębokich.
Skala Wellsa dla zakrzepicy żył głębokich szacuje prawdopodobieństwo przedtestowe ZŻG na podstawie obrazu klinicznego i czynników ryzyka. Nie potwierdza ani nie wyklucza zakrzepicy samodzielnie. Jej rolą jest wybór dalszej ścieżki diagnostycznej, zwykle z D-dimerem i ultrasonografią.
Do czego służy?
Skala jest elementem algorytmu diagnostycznego u osoby z objawami sugerującymi zakrzepicę. Pomaga zdecydować, czy w pierwszej kolejności potrzebne jest badanie ultrasonograficzne, D-dimer lub inne postępowanie zgodne z lokalnymi wytycznymi.
Jak rozumieć wynik?
W często stosowanym modelu dwupoziomowym:
- 2 punkty lub więcej — ZŻG prawdopodobna,
- 1 punkt lub mniej — ZŻG mało prawdopodobna.
To prawdopodobieństwo przed wykonaniem badań dodatkowych, a nie rozpoznanie.
Co składa się na wynik?
Punkty dodatnie przyznaje się za określone elementy zwiększające prawdopodobieństwo ZŻG, takie jak aktywna choroba nowotworowa, unieruchomienie, niedawna duża operacja, bolesność w przebiegu układu żył głębokich, obrzęk całej kończyny, odpowiednio większy obwód łydki, obrzęk ciastowaty, widoczne żyły oboczne i przebyta ZŻG.
Jeżeli inne rozpoznanie jest co najmniej tak prawdopodobne jak ZŻG, w modelu odejmuje się punkty.
Jak interpretować wynik „ZŻG prawdopodobna”?
Wynik co najmniej 2 punktów oznacza potrzebę szybkiej dalszej diagnostyki zgodnie z właściwą ścieżką. Nie oznacza, że zakrzepica została potwierdzona.
Jak interpretować wynik „ZŻG mało prawdopodobna”?
Niski wynik również nie kończy diagnostyki. W standardowych algorytmach często wykonuje się D-dimer, a dodatni wynik prowadzi do ultrasonografii. Jeżeli obraz kliniczny budzi duży niepokój, decyzja nie powinna być oparta wyłącznie na kalkulatorze.
Jak wykonać ocenę?
Kiedy działać pilnie?
Objawy sugerujące zatorowość płucną, takie jak nagła duszność, ból w klatce piersiowej, krwioplucie, omdlenie lub istotne pogorszenie stanu ogólnego, wymagają pilnej oceny medycznej. Kalkulator Wellsa dla ZŻG nie służy do wykluczania zatorowości płucnej.
Najważniejsze ograniczenia
- Część kryteriów wymaga badania klinicznego.
- Istnieją różne wersje skali Wellsa; nie wolno mieszać modelu dla ZŻG z modelem dla zatorowości płucnej.
- Wynik musi być połączony z dalszym algorytmem diagnostycznym.
- Sam kalkulator nie może służyć do rozpoczynania lub odstawiania leczenia przeciwkrzepliwego bez oceny medycznej.
Jak liczony jest wynik?
W modelu dwupoziomowym sumuje się punkty za kryteria kliniczne, a za alternatywne rozpoznanie co najmniej tak prawdopodobne jak ZŻG odejmuje się 2 punkty.
wynik ≥ 2 → ZŻG prawdopodobna
wynik ≤ 1 → ZŻG mało prawdopodobna
Źródła naukowe i konsorcja
- Wells PS i wsp. Evaluation of D-dimer in the diagnosis of suspected deep-vein thrombosis.
- National Institute for Health and Care Excellence. Venous thromboembolic diseases: diagnosis and management.
Reguła powinna być prezentowana jako narzędzie dla procesu klinicznego, a nie jako test domowy potwierdzający lub wykluczający zakrzepicę.