Stawy

Ścięgno przenosi moment wytwarzany przez mięsień trójgłowy łydki na kość piętową, wywołując zgięcie podeszwowe stopy. Podczas chodu, biegu i skoku rozciąga się w fazie przyjmowania obciążenia, magazynuje energię sprężystą, a następnie oddaje jej część podczas wybicia. Wielkość odkształcenia zależy między innymi od siły mięśniowej, prędkości ruchu, ustawienia kolana i zakresu zgięcia grzbietowego stawu skokowego.

Więzozrost utrzymuje kość skokową w widełkach utworzonych przez kość piszczelową i strzałkową, dopuszczając jedynie bardzo małe przemieszczenia. Podczas zgięcia grzbietowego szersza przednia część bloczka kości skokowej powoduje niewielkie rozchylenie widełek, ku górze skierowany ślizg i rotację zewnętrzną kości strzałkowej. Sprężyste odkształcenie więzozrostu pomaga zachować zgodność powierzchni i równomiernie przenosić obciążenie przez staw skokowo-goleniowy.

Staw wykonuje głównie zgięcie i wyprost, stabilizując ustawienie paliczka dalszego względem podłoża. Zginacz długi palucha wytwarza moment zgięcia, a prostownik długi palucha moment wyprostu. Podczas późnej fazy podporu ruch stawu współdziała ze stawem śródstopno-paliczkowym i aparatem zginaczowym w przekazywaniu nacisku przez koniec palucha.

Bloczek kości skokowej porusza się w widełkach podudzia, umożliwiając przede wszystkim zgięcie grzbietowe i podeszwowe. Podczas zgięcia grzbietowego szersza część bloczka wsuwa się między kostki, czemu towarzyszy niewielkie rozchylenie widełek i ruch kości strzałkowej. W podporze kość piszczelowa przemieszcza się nad kością skokową, a ruch stawu jest sprzężony z rotacją podudzia oraz pracą stawów tyłostopia.

Połączenie głowy kości skokowej z kością łódkowatą jest częścią stawu skokowo-piętowo-łódkowego i uczestniczy w ruchach wieloosiowych. Przenosi ruch kości skokowej na przyśrodkową kolumnę stopy, współtworząc pronację i supinację oraz zmianę wysokości łuku podłużnego przyśrodkowego. Jego kinematyka jest sprzężona ze stawem skokowo-piętowym i piętowo-sześciennym.

Ruch między kością skokową a piętową przebiega wokół skośnie ustawionej osi i ma charakter trójpłaszczyznowy. Inwersji towarzyszą przywiedzenie i zgięcie podeszwowe kości piętowej, a ewersji odwiedzenie i zgięcie grzbietowe. W łańcuchu zamkniętym ewersja pięty jest sprzężona z ruchem kości skokowej i rotacją wewnętrzną podudzia, natomiast inwersja z przeciwnym kierunkiem tych składowych.

Kompleks stawu skokowo-piętowego i skokowo-piętowo-łódkowego odpowiada za trójpłaszczyznowe ruchy pronacji oraz supinacji tyłostopia. Pronacja zwiększa zdolność stopy do pochłaniania obciążenia i dopasowania się do podłoża, a supinacja zmniejsza podatność i przygotowuje stopę do przeniesienia siły podczas wybicia. Ruch kompleksu jest sprzężony z rotacją podudzia oraz ustawieniem stawu poprzecznego stępu i śródstopia.

Główne ruchy to zgięcie grzbietowe i podeszwowe, zachodzące między bloczkiem kości skokowej a widełkami podudzia. W zgięciu grzbietowym przednia, szersza część bloczka zwiększa dopasowanie powierzchni i powoduje niewielkie przemieszczenie kości strzałkowej. Podczas chodu staw kontroluje przesuwanie goleni nad stopą w fazie podporu, a następnie umożliwia zgięcie podeszwowe potrzebne do wybicia.

Połączenie dopuszcza niewielkie zgięcie grzbietowe i podeszwowe, rotację oraz ślizg pierwszej kości śródstopia względem kości klinowatej przyśrodkowej. We wczesnym podporze ruchomość pomaga przyśrodkowej kolumnie dostosować się do podłoża, natomiast przed wybiciem stabilizacja i zgięcie podeszwowe pierwszego promienia tworzą podporę dla palucha. Mięsień strzałkowy długi stabilizuje promień od strony podeszwowej, a mięsień piszczelowy przedni wytwarza moment w kierunku grzbietowym.

Piąty promień wykazuje większą ruchomość niż środkowe stawy stępowo-śródstopne. Niewielkie zgięcie, wyprost i rotacja pozwalają bocznej kolumnie dopasować się do nierównego podłoża oraz rozpraszać obciążenie przy kontakcie stopy z podłożem. Ścięgno mięśnia strzałkowego krótkiego przekazuje siłę na podstawę piątej kości śródstopia i wpływa na ustawienie tej części stopy.

Stawy palców stopy wykonują przede wszystkim zgięcie i wyprost. W podporze dostosowują położenie paliczków do podłoża, a napięcie zginaczy, prostowników i mięśni krótkich reguluje nacisk opuszek. Ich ruch współdziała ze stawami śródstopno-paliczkowymi w stabilizacji przodostopia oraz w końcowej fazie przetaczania stopy.

Między podstawami kości śródstopia zachodzą niewielkie ślizgi, które pozwalają przodostopiu zmieniać szerokość i kształt łuku poprzecznego. Więzadła grzbietowe, podeszwowe i międzykostne ograniczają nadmierne rozchodzenie się podstaw kości śródstopia, a mięśnie międzykostne dostosowują ustawienie promieni. Połączenia rozdzielają obciążenie między sąsiednie kości podczas podporu i wybicia.

Największy zakres obejmuje zgięcie i wyprost, a odwodzenie oraz przywodzenie są mniejsze. W późnej fazie podporu paliczki bliższe wykonują wyprost względem głów kości śródstopia, umożliwiając przetoczenie ciała nad przodostopiem. Płytki podeszwowe i więzadła poboczne ograniczają nadmierny przeprost oraz przesunięcia poprzeczne, a napięcie zginaczy reguluje docisk palców do podłoża.

Stawy łączą ruchy zgięcia i wyprostu z niewielkim odwodzeniem i przywodzeniem względem osi drugiego palca. Podczas obciążania wyprost pozwala kościom śródstopia przetoczyć się nad ustabilizowanymi palcami, a płytki podeszwowe podtrzymują podstawy paliczków. Współpraca długich i krótkich zginaczy, prostowników oraz mięśni międzykostnych dostosowuje nacisk poszczególnych promieni.